خرید آپارتمان خرید آپارتمان تهران خرید خانه خرید ملک تهران خرید و فروش ملک

بهبود فضای باز آپارتمان در تهران (بخش اول)

بهبود فضای باز آپارتمان در تهران

با توجه به کمبود مسکن و سیاست گذاری های اخیر برای تامین آن، مطابق الگوی مصرف در کشور، فضای باز یا حیاط از برنامه طراحی واحد های مسکونی حذف یا بسیار محدود شده است. شیوه جدید ساخت و ساز بازار خرید و فروش ملک را متحول کرده است و مردم را به سمت خرید آپارتمان به جای خرید خانه های ویلایی کشانده است. ایجاد شرایط مطلوب به گونه ای که ساکنان هر واحد آپارتمانی فضای باز خصوصی در خانه خود و فضای باز مشاع (حیاط و بام) را ادامه فعالیت های روزمره خود به شمار آورد، میتواند نقش مهمی در زندگی آپارتمان نشینی داشته باشد. هدف از این پژوهش، شناخت فضای باز مجتمع های مسکونی در ساختمان های مسکونی گذشته و امروز، بررسی علل کم رونق شدن استفاده زیستی از فضاهای باز در خانه های امروز در مقایسه با گذشته و تحلیل تفاوت های کالبدی و عملکردی فضاهای باز مقایسه شده است. راهبردهای بکار رفته در این پژوهش راهبرد کلیدی و تا حدودی استدلال منطقی می باشد که در آن به تفسیر شرایط موجود پرداخته میشود و در نهایت با بررسی شرایط موجود، جدولی مقایسه ای برای بررسی علل تغییر رفتارها در استفاده از فضاهای باز در مساکن گذشته و امروز پرداخته میشود. راهکارهای ارائه شده برای بهبود کاربری فضاهای باز به این صورت است: در فضاهای باز مشاع(حیاط و بام) بایستی مدیریت بهره برداری از فضای مشاع بهبود یابد و همچنین از طریق بهینه سازی سیستم های تاسیساتی و حذف زوائد روی بامها، استفاده از مصالح مناسب، فضای سبز و پیش بینی امکاناتی برای گذران اوقات روی بام مثل سایبان، فضای نشیمن، نورپردازی و … بسیار قابل تمجید است. در فضاهای باز خصوصی (تراس) از طریق افزایش عمق و ارتفاع تراس، توجه به دید زیبا و امنیت، دادن نقش به تراس، توجه به همجواری و نفوذ فضاها، ایجاد خلوت دیداری و شنیداری و جهت گیری صحیح نسبت به خورشید و باد میتوان به فضاهایی قابل استفاده زیستی رسید.

خرید آپارتمان دارای بام سبز
خرید آپارتمان دارای بام سبز

یکی از رسالت های طراحان و معماران خلق رابط های متناسب بین انسانها و کالبد اطرافشان است. برای نیل به این هدف، خالقان فضا باید درک صحیحی از رفتار انسان در محیطهای متفاوت داشته باشند، به نحوی که پیوند انسان و مکان را قویتر سازند.آپارتمان نشینی، فضاهای کم و کوچک برای زندگی، استفاده از فضاهایی عمومی را می طلبد. مجتمع نباید چندان بزرگ باشد که فرد نسبت به آن حس مالکیت و خودی نداشته باشد و نه چندان کوچک که تبدیل به حیاط خصوصی گردد و تحقق آن با امکانات امروزی مشکل گردد. خانه های امروزی با امکانات و شرایط زندگی موجود، قابلیت پاسخگویی به بسیاری از نیازمندی های انسان سنتی ایرانی را ندارند. بریدن از ارزش های حاکم بر جوامع سنتی مبتنی بر ارتباط مستحکم با طبیعت و تعاملات اجتماعی در دراز مدت منجر به نارضایتی میگردد. از یکسو امکانات و شرایط زندگی امروز اجازه زندگی در خانه های ویلایی را به بسیاری از شهروندان نمی دهد. از سوی دیگر نیاز به وجود فضایی مکمل درکنار فضای داخلی آپارتمان ها جهت پاسخگویی به نیازهای تدریجی، ایجاد رابطه مستمر با طبیعت و گسترش بخشی از عملکردهای فضای داخل به خارج ضرورت توجه به فضای باز را تبیین می نماید.

انسان و محیط

روان شناسان محیط معتقدند شرایط فیزیکی تاثیر انکارناپذیری بر رفتار و افکار انسان دارد. تا آنجا که بررسی رفتارهای انسان بدون توجه به محیط و شرایط فیزیکی حاکم بر آن امکان پذیر نیست. در روانشناسی محیط، رفتار در تعامل با ابعاد فیزیکی، معماری و یا نمادی محیط مورد بررسی قرار می گیرد.  انسان از سویی تحت تاثیر شرایط محیط قرار می گیرد و از سوی دیگر با توجه به نیازها، ارزش ها و هدف های خود محیط را دگرگون می کند و به محیط سامان می بخشد. هر فرد انسانی بسیار بیش از آنچه خود به تنهایی بر محیط پیرامون خود تاثیر میگذارد، از آن تاثیر می پذیرد.

ارتباط بین درون و بیرون

در ساختمان، فضاهای داخلی، جنبی و خارجی به وسیله عناصر اصلی هر فضا از یکدیگر جدا می شوند. بولنوف در این باب می گوید: این دوگانگی بین درون و بیرون مبنای هرگونه ادراک فضا است و حتی در تمام زندگی انسان نیز قابل پیگیری میباشد. او به خصوص در مورد فضای مسکونی ادامه می دهد تنش موجود بین این دو قطب (درون و بیرون) و ارتباط متقابل و تعادل بین آن دو ضروری است. سلامت درونی انسان حکم می کند که کار در بیرون و آرمش در درون فضاهای خانه انجام گیرد. انسان هم به فضای بیرون و هم به فضای درون و هم به امکان حرکت بین این دو فضا نیازمند است. از این رو، این دو قابل جدایی مطلق نیستند و همیشه ارتباط کم و بیش شدید بین آنها وجود دارد

شروع بحران کمبود فضای باز

فضای باز تا به امروز بخش تفکیک ناپذیر زندگی انسان را تشکیل میداده است و انسان از طریق ارتباط با فضای باز زندگی کرده است، اما در واحدهای مسکونی امروزی در برخوردی آمرانه انسان مجبور شده است که سکونت عمودی را انتخاب کند و حضور طبیعت و ارتباط با آنرا به کلی نادیده بگیرد. مردم برای خرید ملک تهران به سمت خرید آپارتمان متمایل شده اند. حذف شدن این تمایل فطری و نیاز انسان به فضای باز سبب شده که مفهوم آپارتمان در مقایسه با خانه ناقص تصور گردد. رونق آپارتمان سازی در معماری مسکن شهری در ایران عنصر جدیدی را معرفی نمود که به صورت بالکن ظاهر شد و در واقع جانشین فضای باز اختصاصی گردید. ناگفته نماند که ایوان های سر پوشیده گذشته چه در دوران صفویه و چه قبل از ظهور معماری جدید در مساکن ایرانی وجود داشته ولی همیشه در رابطه با چند فضای بسته اطراف خود، محفوظ از دید عام و مشرف به فضای باز بوده است. تلاش های زیادی برای تامین فضاهای باز خصوصی کافی برای واحدهای آپارتمانی صورت گرفته که با عنوان زمین ساخته شده به دست انسان یاد می گردد. این ایده ها در ابتدا توسط لوکوربوزیه در سالون دو آوتمن در پاریس در زمینه تامین فضای باز مطرح شد. با این حال پس از گذشت نه دهه از پیدایش چنین فضاهایی، تراس ها به انبار های کوچکی برای خانه ها تبدیل شده اند و نقش سکونتی آنها فراموش شده است و باعث شده تا آپارتمان ها در یک فرآیند مینیمایز شده در مقایسه با خانه ها ناقص تصور گردند.

خرید خانه دارای فضای سبز
خرید خانه دارای فضای سبز

درمورد بام نیز چنین مشکلی رخ داده است که ظهور مفهوم مالکیت مشاع (اشتراکی) برای قسمتهایی مثل پشت بام و نداشتن تجربه مدیریت اشتراکی توسط نوهمسایگان، اشراف طبقات ساختمان ها به یکدیگر (اشراف غریبه ها)، وارد شدن اجزای جدید تاسیساتی و ساختمانی و البته آشفتگی های بصری-صوتی و آلودگی هوا از مهمترین دلایل افول نقش پشت بام ها و دیگر بخش های نیمه باز مثل ایوان و تبدیل آنها به فضاهایی بی استفاده هستند. نقطه شروع این آشفتگی در ایران، دوره ای است که دیگر خانه ها و شهرها توسط کاربرانشان ساخته و توسعه داده نشدند و تصمیم گیری برای طرح بخش های مختلف ساختمان به صورت عمده به سازندگان سوداگر سپرده شد. هم زمانی فرآیند رشد سریع ساخت و ساز و افزایش تراکم شهری و هجوم مرد برای خرید آپارتمان تهران، با تدوین مجموعه قوانینی برای توسعه و نظارت به ساخت و ساز که مبنای شکل گیری آنها کمتر توجه به نیازهای کاربران بود و ساخت براساس الگوهای محلی را به هیچ روی تشویق نمی نمود؛ موجب نادیده انگاشتن فرصت استفاده بهینه از بخش هایی چون پشت بام شد.

نوشته های مرتبط

بهبود فضای باز آپارتمان در تهران (بخش سوم)

رضا بهزادی

بررسی قانون پیش فروش آپارتمان (بخش ششم)

رضا بهزادی

جایگاه حقوقی سامانه املاک (بخش یازدهم)

رضا بهزادی

ثبت دیدگاه